Ujmuje się go jako zorganizowaną w myśl pewnych zasad całość, której elementami są działające w danym kraju i danym czasie banki oraz te organy i podmioty, które powołane zostały wyłącznie do działań na rzecz banków lub na rzecz ich klientów.

Tak rozumiany system bankowy należy odróżnić od systemu prawa bankowego. Niekiedy mówi się też o systemach bankowych w ujęciu modelowym, np. o modelu anglosaskim czy kontynentalnym. Reforma bankowa w Polsce rozpoczęła się formalnie w 1989r. w momencie wejścia w życie podstawowych ustaw. Reforma wprowadziła dwupoziomową strukturę systemu- polegającą na ukształtowaniu systemu, w którym bank centralny, powołany do wypełniania funkcji publicznych, nie jest instytucją komercyjną, nie wykonuje bezpośrednio na rynku usług bankowych i jako taki usytuowany jest na innym poziomie niż banki operacyjne. Drugi poziom systemu stanowią podmioty bankowości operacyjnej, działające w trzech formach organizacyjno-prawnych dopuszczonych przez prawo tj. będące bankami:

  • państwowymi
  • spółdzielniami
  • spółkami akcyjnymi
     

Bankiem państwowym jest Bank Gospodarstwa Krajowego, powołany do specjalnych zadań publicznych. Kilkadziesiąt największych banków działa w formie spółek akcyjnych. W formie spółdzielni działa około 600 banków, z reguły małych o znaczeniu lokalnym. Oprócz banków krajowych jako odrębnych osób prawnych działają również w Polsce oddziały unijnych instytucji kredytowych i banków zagranicznych. W wiele banków w formie spółek akcyjnych zgrupowanych jest w holdingach, mających z reguły charakter grup kapitałowych. Holdingi nie mają osobowości prawnej więc nie wpływają bezpośrednio na obraz dwupoziomowego systemu bankowego.
System bankowy w jego najprostszym ujęciu łączą w zorganizowaną całość związki między poziomem bankowości operacyjnej a centralnej. Chodzi o związki natury funkcjonalnej, wynikające z celu i zadań banku centralnego jako banku emisyjnego. Nie są to w żadnym wypadku związki wynikające z podległości organizacyjnej banków operacyjnych bankowi centralnemu, bo takiej podległości nie ma. Banki powiem są osobami prawnymi dopuszczonymi do profesjonalnego działania na rynku usług finansowych na podstawie zezwolenia Komisji Nadzoru Finansowego, a nie elementami struktury o pionowej podległości na kształt struktur administracyjnych. Nie mogą jednak i nie działają w sposób wyizolowany, gdyż przedmiot ich działania- usługi bankowe (depozytowo-kredytowe)- mają istotne znaczenie dla równowagi pieniężnej i z tego powodu poddany jest sterowaniu ze strony instytucji emisyjnej. Przewidziane przez prawo instrumenty takiego sterowania składają się na katalog instrumentów polityki pieniężnej banku centralnego. Zalicza się do nich głownie instrumenty związane z operacjami otwartego rynku, kredytami refinansowymi i rezerwami obowiązkowymi. Największe znaczenie mają współcześnie środki o charakterze parametrycznym.
Związki innego rodzaju powstają między bankiem centralnym a operacyjnymi na tle nadzoru publicznego, jeżeli jest on sprawowany przez bank centralny lub przy jego współudziale. Środki nadzorcze w tym wypadku mają zazwyczaj charakter specyficznych administracyjnych sankcji, stosowanych przez ściśle uprawniony do tego organ, aby zapewnić bezpieczne i legalne funkcjonowanie banków. Stosowanie środków nadzorczych wymaga zatem kompetencji do władczego wkraczania w sprawy niepodporządkowanych organizacyjnie podmiotów- samodzielnych osób prawnych. Tak uformowany nadzór nosi nazwę nadzoru funkcjonalnego.